PORADNIK JĘZYKOWY

NUMER 10 / 2019

W ZESZYCIE

  • Propozycja wewnętrznej periodyzacji doby najnowszych dziejów polszczyzny (od 1939 r.) opiera się na następujących kryteriach: jakości zmian wewnętrznojęzykowych, hierarchii tendencji rozwoju systemu języka, układu tendencji socjolingwistycznych oraz wpływów czynników zewnętrznojęzykowych.
  • Z perspektywy dzisiejszej polityki językowej zjawiskami nowymi w polszczyźnie są: emancypacja gwar (szczególnie górnośląskich) i masowość języków imigrantów ze wschodu (ukraińskiego, rosyjskiego i białoruskiego), co – być może – sygnalizuje nowy układ kodów etnicznych na terenie Polski.
  • Język współczesnej polskiej polityki naukowej można ujmować w kategoriach opisu nowomowy jako języka władzy i mediów okresu PRL-u ze względu na duże podobieństwo mechanizmów perswazji politycznej widoczne m.in. w debacie dotyczącej reformy nauki i szkolnictwa wyższego.
  • Józefa Mrozińskiego (1784–1839) traktuje się zwykle jako pierwszego nowoczesnego gramatyka deskryptywistę, który zapisał się w historii polskiego językoznawstwa jako autor nowych teoretycznych zasad opisu języka oraz założeń normatywnych, które w praktyce znalazły zastosowanie dopiero w XX w.
  • Wspomnienia wybitnego polskiego językoznawcy Stanisława Urbańczyka stanowią m.in. źródło wiedzy o języku galicyjskiej wsi pierwszego 20-lecia XX w., czego wykładnikami tekstowymi są wypowiedzi parentetyczne, grafi czne elementy metatekstowe oraz metatekstowe operatory.
  • Analiza słów miesiąca roku 2018 z zastosowaniem metody pól leksykalno-semantycznych pozwala na określenie najważniejszych tematów dyskursu publicznego w tym okresie oraz na weryfi kację wniosków dotyczących tzw. słów cyklicznych, formułowanych wcześniej (w latach 2015–2018) przez ich badaczy.
***

Periodyzacja doby najnowszych dziejów polszczyzny – współczesna sytuacja językowa w Polsce – polityka językowa – polityka naukowa – nowomowa – perswazja polityczna – historia językoznawstwa polskiego: Józef Mroziński – relacja wspomnieniowa jako zapis gwary ludowej – słowa cykliczne – pola leksykalno-semantyczne.

  • RECENZENCI „PORADNIKA JĘZYKOWEGO” W 2019 ROKU

ARTYKUŁY I ROZPRAWY

  • Stanisław Dubisz : Periodyzacja najnowszych dziejów polszczyzny (1939–2019)
  • Adam Pawłowski : Pejzaż językowy Polski współczesnej: powrót do przyszłości?
  • Wojciech Włoskowicz : Nowomowa pseudometanaukowa? O języku polskiej polityki naukowej.
  • Marian Bugajski : Między gramatyką opisową a normatywną. Jeszcze o Józefie Mrozińskim.
  • Stanisław Cygan : Dialektyzmy w tekście wspomnień Z miłości do wiedzy Stanisława Urbańczyka jako wyraz więzi uczonego ze środowiskiem wiejskim.
  • Katarzyna Sornat : Słowa miesiąca roku 2018 w polach leksykalno-semantycznych.

GRAMATYKI JĘZYKA POLSKIEGO

  • Wanda Decyk-Zięba : Gramatyka Walentego Szylarskiego oświeceniową wersją gramatyki Franciszka Mesgniena-Menińskiego.

RECENZJE

  • Milena Wojtyńska-Nowotka : K. Choińska, M. Pachowicz (red.), Język nam dano jako dar nieba. Wybór pism Profesora Aleksandra Wilkonia przygotowany z okazji jubileuszu 60-lecia pracy naukowo-dydaktycznej Profesora, Tarnów 2018.
  • Martyna Sabała : Wanda Decyk-Zięba, Monika Kresa, Izabela Stąpor (red. nauk.), Dawne ortografie, gramatyki i podręczniki języka polskiego. Internetowe kompendium edukacyjne. Seria B, https://gramatyki.uw.edu.pl/b

OBJAŚNIENIA WYRAZÓW I ZWROTÓW